ADHD en relaties

Waarom het soms flink schuurt - en hoe begrip kan helpen

ADHD en relaties is een onderwerp dat veel vragen oproept. Niet omdat mensen met ADHD moeilijke partners zouden zijn, maar omdat ADHD meespeelt in de manier waarop je samenleeft met iemand. Zoals je kunt lezen in de pagina's over breinwerking beïnvloedt ADHD een groot deel van de manier waarop jij prikkels verwerkt en hoe je emoties ervaart. Jouw zelfbeeld en jouw verwachtingen, je aangeleerde overlevingsmechanismen: het komt allemaal tot uiting bij die andere persoon of personen waarmee jij je leven deelt. Juist binnen een relatie - waar je zo dicht op elkaars lip zit en feedback onvermijdelijk is - worden die ADHD-verschijnselen extra zichtbaar. En dan hebben we het nog niet eens gehad over je impulsiviteit, je chaos, de talloze keren dat je te laat komt of dat gat in je hand. De relatie kan soms uitdagend zijn, voor zowel degene met ADHD als de ander. Maar er is ook goed nieuws: ADHD kan óók voor verdieping binnen een relatie zorgen. Tijd om verder te lezen.

Hoe beïnvloedt ADHD je relatie? Als we het over ADHD en relaties hebben, dan beginnen we met een opsomming van ADHD-patronen die meteen al conflict - of op z'n minst gróte ergernis - kunnen veroorzaken. Denk maar eens aan: Afspraken of taken vergeten Uitstelgedrag Te laat komen Chaos - of juist overdreven geordenheid Niet met geld kunnen omgaan Verslaving (zie ADHD bij mannen) Voor een partner kunnen deze situaties tot grote frustaties leiden. Zorg nou eens dat die rekeningen op tijd betaald zijn! - Iets waarvan je meteen al kunt denken: dat moet je ook niet aan een ADHD'er overlaten. Fair point: en daar komen we op terug.

Hoe ADHD je relatie ook onder spanning kan zetten Behalve een hoop praktisch ongemak gaat ADHD en relaties ook over emotionele aspecten. Ongelijkheid in de manier waarop je prkkels ervaart bijvoorbeeld, of hoe je de ander liefhebt - (of soms vanuit je tenen háát). Dergelijk ADHD-breingedrag roept ook vaak spanning op: Sterke emotionele reacties tijdens conflicten (je hebt je koffers alweer gepakt) Wisselen tussen aanhankelijkheid - of juist emotionele afstand (want je wil gewoon met rust gelaten worden) Onvoorspelbaar in mentale belasting (soms totale boosheid of labiliteit, dan weer steady en kalm) Niet kunnen omgaan met enige vorm van feedback (meteen op je achterste poten of angst om verlaten te worden) Dit soort patronen ontstaan natuurlijk niet uit onwil. Ze sluiten aan bij de manier waarop het ADHD-brein omgaat met prikkels en emoties.

ADHD en communicatie Een ander uitdagend aspect van het hebben van ADHD is de manier waarop je met anderen communiceert. Een ADHD-brein is vaak met héél veel dingen tegelijk bezig. Dat kan ervoor zorgen dat je in een gesprek al vijf stappen verder bent als de ander - en dus ongeduldig wordt.  Het kan ook betekenen dat je teveel emoties en prikkels ervaart en dan juist blokkeert. Communicatiestrubbelingen kunnen zich uiten in: Niet aanspreekbaar zijn terwijl je op je telefoon zit of iets anders doet Impulsief reageren zonder eerst even een pauze te nemen Moeite met het volgen van lange of emotioneel beladen gesprekken (je komt weer heel geïnteresseerd over) Weglopen van een discussie: jouw manier van de spanning uit de weg gaan Of juist huilen, schreeuwen of dreigen met scheiden (of welke consequentie jou op dat moment dan ook passend lijkt)

RSD en het aangaan van relaties

RSD is een overdreven gevoeligheid voor afwijzing en kan in de relatie met je partner, maar ook met je kinderen of met vrienden, een grote rol spelen. RSD is een verschijnsel waar veel mensen met ADHD zich in herkennen en zij zullen dan ook snel beamen dat RSD hun relatie onder druk kan zetten.

De angst voor afwijzing is namelijk bij je partner vaak erg groot. Sommige mensen durven daarom niet eens aan een relatie te beginnen. Anderen worden juist extreem jaloers of ervaren een verterende verlatingsangst.

Ook op de band met je kinderen of je familie kan RSD grote impact hebben. Elke vorm van vermeende afwijzing betrek je namelijk op jezelf. Die puberzoon die niks met je wil ondernemen, je zus die geen tijd voor je maakt, die vriend die niet reageert op je appje. Het kan tot grote onzekerheid en vedriet leiden, wat vaak impulsief gedrag oplevert als:

• De ander als reactie op vermeende afwijzing óók afwijzen
• Iemand juist willen claimen om niet verlaten te worden
• Je van alles willen afkeren om jezelf te beschermen (laat mij maar)
• Niemand durven te vertrouwen

Dat RSD van grote invloed kan zijn op je relatie klinkt erg logisch. Lees er meer over op de pagina over RSD en ADHD.

ADHD en relaties bij vrouwen Bij vrouwen met ADHD speelt er binnen de relatieproblematiek vaak meer mee. Vrouwen hebben namelijk geleerd hun ADHD te maskeren. Ze zijn gewend de verantwoordelijkheid binnen de relatie en het gezin te dragen en leggen de lat gewoonlijk erg hoog voor zichzelf. In relaties kan dat leiden tot: Emotionele uitputting (altijd maar aanpassen) Schaamte over uitbarstingen of instabiele momenten Onzichtbare overbelasting (ja hoor, ik pak dat er ook nog even bij) Het gevoel alles alleen te moeten dragen Op een gegeven moment is de koek op. De vrouw komt in een burnout, voelt zich nóg minder waard binnen de relatie - of besluit een punt achter de relatie te zetten en te ontsnappen aan die voortdurende stress. Maar waar vrouwen óók in uitblinken: oplossingen zoeken. Want dat hoort eveneens bij hun neiging tot verantwoordelijkheid nemen. En in dit geval is dat iets goeds, want je staat immers aan het roer van je eigen leven. Je hebt altijd keuzes. Meer weten? Lees verder op de pagina ADHD bij vrouwen.

Is er hoop voor ADHD en relaties?

Jazeker. Want de kennis die je hier opdoet, brengt inzicht. En inzichten maken oplossingen mogelijk, zeker als je je daarbij laat begeleiden door een ADHD-coach.

Inzichten brengen ook de mogelijkheid die kennis te delen met je partner. En met de andere mensen om je heen. Zo leren ze je beter begrijpen - en kun je samen tot praktische oplossingen komen voor de praktische uitdagingen die er liggen.

Maar er is nog een ander, hoopvol aspect dat je nooit mag vergeten als je het over ADHD en relaties hebt: de enorme diepgang die je relatie kan ervaren. ADHD brengt namelijk óók emoties en gedragingen met zich mee die ontzettend positief zijn. Iemand met ADHD ervaart liefde vaak heel intens - en zal dit ook heel intens en mooi kunnen uiten. 

Hoe mooi is het als je een partner zo optimaal ziet genieten van een ontbijtje op bed, van een knuffel van de kinderen of van een duik in een koud meer? Hoe heerlijk is het dat je partner, moeder of vader, zus of kind met ADHD het huis altijd zo leuk versiert, de beste cadeaus verzint, geweldige gedichten schrijft of zo kleurrijk een verhaal kan vertellen?

Tja, die sleutels wéér vergeten, uitgerekend nu, middenin de winter op kerstavond. Maar het levert toch weer een geweldig verhaal op;) 

Een beetje kleur en drama hoort ook bij het leven.

Wat helpt bij ADHD en relaties?

Problemen in de relatie? Of er nu ADHD speelt of niet: relatieperikelen hoort bij elke vorm van verbinding. Dat accepteren is al een beginnetje. Maar omdat we nu zoveel weten over de uitdagingen van ADHD en relaties, kunnen we er wel tastbare benaderingen tegenover zetten die helpend kunnen zijn:

1. Praat!

Maak het aandeel ADHD zichtbaar in de relatie. Neem daarbij nooit de schuld op je: jullie zijn beide verschillende mensen met verschillende karakters en verschillende breinen. ADHD is slechts één van de vele overkoepeldende vormen waarop een brein bedraad kan zijn. En we hebben allemaal wat van elkaar weg.

2. Benadruk sterke kanten

Bespreek met elkaar wie waar goed in is. En ook: wat je van elkaar mag verwachten. Wat voor de ene partner vanzelfsprekend is, is dat voor de ander niet altijd. Verwachtingen expliciet maken helpt misverstanden voorkomen.

3. Maar praktische afspraken

Wie is er goed in de cadeautjes regelen? Wie doet de administratie? Kunnen we elkaar nog wat leren? Niks hoeft in beton gegoten te worden, maar het kan helpen om bepaalde taken aan de ander te geven - of juist op je te nemen omdat je er beter in bent.

4. Ruimte voor emoties

Emoties hoeven nooit te worden weggepoetst. Maar het helpt om te leren herkennen wanneer de emoties hoog oplopen. Neem een pauze of gun de ander een moment van rust om escalatie te vermijden.

5. Neem altijd even een pauze

Misschien wel de belangrijkste tip op deze hele website. Een uurtje, of slechts een ademteug: een pauze vóór je reageert kan het verschil maken tussen overschakelen op je vertrouwde overlevingspatronen (meestal niet zo positief) of bewust ergens voor kiezen. Komt er een lastige vraag op je af? Krijg je kritiek? Wil je kind iets? Zeg, of denk: hier kom ik zo even op terug. Haal adem en denk: wat past echt bij mij? Hoe wil IK reageren?

6. Zoek ondersteuning

Soms is het iets teveel ploeteren. Onderschat nooit hoe externe hulp je daarbij kan helpen. Of het nu om individuele ADHD-coaching gaat of je gaat samen naar relatietherapie: kennis van ADHD en van wat er speelt, en daarover praten kan helpen patronen inzichtelijk te maken en te doorbreken.

ADHD en relaties: je staat er niet alleen voor Heb je naar aanleiding van deze pagina behoefte aan ondersteuning? Iemand die je leert hoe je je handhaaft binnen een relatie? Die je laat zien waar jouw krachten liggen en hoe je deze binnen je relatie kunt gebruiken? Liesbeth van der Veen is ADHD-coach en partner, moeder, vriendin, zus, dochter. Ze weet er alles van: van relaties en de uitdagingen die ADHD met zich meebrengt. Ze zal je laten zien hoe jouw ADHD je relatie juist kan versterken. Hoe? Kom eens gratis en vrijblijvend kennismaken. Dan vertel ik je meer!