Een diagnose... wat levert het je op?
“Heb ik ADHD, wat denk jij?”
Die vraag krijg ik de laatste tijd steeds vaker. En bijna altijd volgt er meteen nog één:
“Zou ik me moeten laten testen?”
Meestal vertellen deze mensen daarna dat ze zich in veel kenmerken van ADHD herkennen. Dat ze al een tijd niet lekker in hun vel zitten. Dat ze steeds tegen dezelfde dingen aanlopen en hopen dat het antwoord op de vraag heb ik ADHD eindelijk iets kan verklaren. Misschien zelfs opluchting kan geven.
En die gedachte is heel begrijpelijk.
Waarom zoveel mensen zich afvragen: heb ik ADHD?
ADHD is tegenwoordig overal. Je komt het tegen op social media, in podcasts, boeken en video’s. Het gaat daarbij al lang niet meer alleen over druk gedrag of concentratieproblemen. Het gaat over een hoofd dat nooit echt stil lijkt te zijn. Over herkenbare dingen als:
- Moeite hebben met starten én stoppen
- Het gevoel dat je altijd honderd tabbladen tegelijk open hebt staan in je hoofd
- Weten wat goed voor je is, maar het tóch niet doen
- Snel overprikkeld raken
- Jezelf dom of lui voelen, terwijl je juist zo graag wilt
- Worstelen met structuur, rust of keuzes maken
- In een hyperfocus belanden op iets totaal onverwachts
Veel mensen herkennen zich in de verhalen van anderen over ADHD, de filmpjes, de posts op tiktok. En dat kan voelen alsof er een kwartje valt. Alsof je voor het eerst woorden krijgt voor iets wat je al jaren voelt, maar nooit goed kon uitleggen. De vraag heb ik ADHD? komt dan bijna vanzelf.
Herkenning kan helpend zijn – maar is niet hetzelfde als een oplossing
Laat ik dit meteen zeggen: herkenning is waardevol. Voor sommige mensen kan een ADHD-diagnose rust geven. Het kan verklaren waarom dingen altijd meer moeite hebben gekost. Waarom jij anders lijkt te werken dan anderen. Het kan zelfs zorgen voor meer mildheid naar jezelf toe.
ADHD-diagnostiek kan ook verhelderend werken voor de mensen om je heen, je werk, je school. Het kan je tools brengen die het leven wat makkelijker kunnen maken.
Maar wanneer mensen mij vragen: zal ik me laten testen, dan is míjn eerste vraag eigenlijk meteen: wat hoop je dat het je oplevert?
Wat hoop je met een diagnose te bereiken? Zoek je duidelijkheid? Begrip? Erkenning?
Dat is logisch. Een verklaring is prettig, voor jezelf en voor anderen. Tegelijk is het belangrijk om eerlijk te zijn: een diagnose alléén is geen toverstaf. Als je er niets mee doet, verandert er in de praktijk weinig. De vraag heb ik ADHD is dus niet het eindpunt, maar hooguit een begin.
En als het antwoord geen ADHD is?
Dan komt mijn tweede vraag.
Wat als je je laat testen… en het antwoord is: nee, geen ADHD?
Zijn je struggles dan ineens weg? Voel je je dan opeens rustig, overzichtelijk en energiek?
Waarschijnlijk niet. En dat zegt iets belangrijks. Namelijk dat de worsteling die jij ervaart er écht is, en echt aandacht behoeft – los van een label. De vraag heb ik ADHD is begrijpelijk, maar niet altijd noodzakelijk om vooruit te komen.
ADHD is geen trend – en ook geen excuus
Tegelijk wil ik hier voorzichtig zijn. ADHD is geen modewoord en zeker geen trend. Voor sommige mensen heeft ADHD grote gevolgen in het dagelijks leven. Op het werk, in relaties en in hoe ze naar zichzelf kijken. Dat verdient erkenning en serieuze aandacht.
Juist daarom is het belangrijk om het onderwerp niet te versimpelen. Niet te denken dat iedereen die zich afvraagt heb ik ADHD automatisch ook die diagnose nodig heeft en dan klaar is. In de basis gaat het namelijk hierom: je ervaart klachten. En of we die klachten nou onder één noemer verzamelen en in het potje stoppen met de sticker 'ADHD': je klachten gaan er niet van over.
Een diagnose kan voor sommigen deuren openen en mogelijkheden bieden. Maar iedereen die klachten ervaart heeft recht op hulp. Op oplossingen. Ongeacht of er een mooie verzamelnaam voor je verschijnselen is, of niet.
Wat ik wel (en niet) doe
Ik ben geen arts en ik stel geen diagnoses.
Wat ik wél doe, is samen met jou kijken naar wat er speelt. Waar je vastloopt. Wat jou energie kost. Wat jouw brein nodig heeft om beter tot zijn recht te komen.
En daarvoor heb je niet per se een label nodig.
Heb jij moeite met focus houden, of raak je snel overprikkeld? Vind je structuur aanbrengen lastig vindt of heb je vaak het gevoel dat je “te veel” bent? Dan mag je dat serieus nemen. Ook als het antwoord op de vraag heb ik ADHD nooit helemaal duidelijk wordt.
Zonder diagnose mag je ook stappen zetten
Hulp zoeken is geen voorrecht van mensen met een officiële diagnose. Zelfinzicht begint niet bij de vraag welk label erbij hoort, maar bij de vraag: waar heb ik behoefte aan?
Of je uiteindelijk wel of geen antwoord krijgt op heb ik ADHD: je klachten zijn echt. En daar mag je iets mee doen. Met of zonder stempel!