ADHD Training voor Scholen

Meer begrip, minder wrijving en betere begeleiding bij leerlingen met ADHD en neurodiversiteit

"Je kan het wel, als je maar wil."

Het is een uitspraak die veel leerlingen met ADHD regelmatig horen. Een ongelooflijk frustrerende opdracht als je bedenkt dat iets niet kunnen vaak niets met niet willen te maken heeft. Althans, niet opzettelijk.

De werkelijkheid ligt in bijna alle gevallen een stuk ingewikkelder. Achter uitstelgedrag of ogenschijnlijk desinteresse schuilt meestal geen gebrek aan motivatie, maar een brein dat informatie anders verwerkt. Dat gaat niet alleen over leerstof verwerken, maar ook over tijd inschatten, plannen of simpelweg de dopamine aanmaken om ergens aan te beginnen.

Maar voor leerkrachten, docenten, mentoren en zorgcoördinatoren kan het lastig zijn om te bepalen wat een leerling precies nodig heeft.

Hoe ondersteun je een leerling die steeds zijn spullen vergeet? Hoe zorg je dat een leerling niet alleen maar negatieve feedback ervaart? En hoe voorkom je dat een leerling uiteindelijk uitvalt?

Met een ADHD-training voor scholen krijgen onderwijsprofessionals meer inzicht in ADHD en neurodiversiteit én praktische handvatten die direct toepasbaar zijn in de klas.

ADHD in de klas: meer dan druk gedrag Veel mensen denken bij ADHD aan drukke leerlingen die niet stil kunnen zitten of overal doorheen kletsen. ADHD is veel breder dan dat. Sommige leerlingen zijn namelijk juist stil, dromerig of teruggetrokken. Anderen werken hard, maar blijven hangen in details. Op de pagina over Kenmerken van ADHD lees je hoe verschillend ADHD zich kan uiten. Bovendien, het feit alleen al dat iemand ADHD heeft, brengt vaak ongevraagd andere gevolgen met zich mee. Als je als kind zó vaak te horen hebt gekregen dat je het niet goed doet, dat je rustig moet zijn, dat je normaal moet doen - dan ga je geloven dat je niet goed genoeg bent. Wat er dan gebeurt verschilt per kind. De een past zich voortdurend aan. De ander wordt perfectionistisch. Sommigen gaan geloven in hun eigen mislukking en worden tegendraads. ADHD bij jongens en mannen uit zich anders dan ADHD bij meisjes en vrouwen. Maar dat ze er binnen de systemen van gezin en school last van hebben, dat is bijna altijd het geval.

Waarom lopen leerlingen met ADHD vast?

Op school - zeker op de middelbare school - wordt een beroep gedaan op de executieve functies van een kind. Op tijd naar school komen, bewegen binnen de regels, stof opnemen, samenwerken en kunnen bewijzen dat je de materie begrijpt. 

Er wordt van een leerling verwacht dat hij op z'n minst kan:

• plannen en organiseren 
• concentreren 
• zelfstandig werken 
• prioriteiten stellen
• emoties reguleren

Een puberbrein staat bekend om z'n emotionele, avontuurzoekende kwaliteiten - maar nou net niet om het uitvoeren van dit soort taken. Je kunt je voorstellen dat ADHD of een brein dat anders bedraad is, betekent dat je een leerling met een haast onmogelijke opdracht opzadelt.

Het kost deze leerlingen enorm veel energie om mee te kunnen draaien in het systeem. En elke keer dat ze falen, worden ze gestraft door het systeem. Een slecht cijfer, een sanctie omdat ze te laat komen, een uitbrander omdat ze de les verstoren. Of erger: blijven zitten, afstromen, of zelfs van school.

Vooral in het voortgezet onderwijs en het mbo zien we regelmatig jongeren die vastlopen. Op de pagina over ADHD bij jongvolwassenen lees je meer over de uitdagingen die voor wat tieners en jongvolwassen spelen.

Omgaan met ADHD in de klas

Een leerling met ADHD kan knap lastig zijn. Druk, traag, theatraal of juist onbereikbaar. We neigen ernaar om dit soort leerlingen meer discipline te willen bijbrengen. Maar als je bedenkt dat deze leerlingen anders denken en leren, dan moet je een andere route zien te vinden. Een aanpak die beter aansluit bij zijn of haar breinwerking.

Vaak helpen relatief eenvoudige aanpassingen al enorm:

• duidelijke en korte instructies 
• voorspelbaarheid en structuur 
• ruimte voor beweging 
• haalbare verwachtingen
• positieve feedback
• minder sancties, meer directe beloning

Wanneer docenten en mentoren gedrag anders leren interpreteren, ontstaat er vaak meer rust in de klas. Een leerling die beweegt, is immers niet automatisch ongeïnteresseerd - die moet gewoon even bewegen. Een leerling die zit te dromen, is niet per definitie ongemotiveerd, die is waarschijnlijk intussen een heel interessant zijpad opgegaan. Een docent kan dat accepteren en eventueel andere strategieën toepassen. Even de boel wakker schudden met een goeie grap. Een paar jumping jacks. Of gewoon een moment over iets heel anders kletsen met elkaar.

Neurodiversiteit in het onderwijs Steeds meer scholen kijken niet alleen naar diagnoses, maar naar neurodiversiteit als geheel. Neurodiversiteit gaat uit van het idee dat verschillen in denken, leren en informatie verwerken een normaal onderdeel zijn van menselijke variatie. ADHD brengt uitdagingen met zich mee, maar vaak ook kwaliteiten zoals: creativiteit nieuwsgierigheid  probleemoplossend vermogen enthousiasme  originele ideeën Tijdens de training kijken we daarom niet alleen naar wat lastig is, maar ook naar hoe je talenten van kinderen een kans kunt geven.  Meer hierover lees je op de pagina Onderwijs & Bedrijven.

Veelgestelde vragen

Is de training alleen bedoeld voor leerlingen met ADHD?

Nee. De inhoud is ook relevant voor andere vormen van neurodiversiteit, zoals autisme, hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit.

Is de training geschikt voor een studiedag?

Ja. De training kan worden verzorgd als workshop, teamtraining of onderdeel van een studiedag.

Wordt er aandacht besteed aan executieve functies?

Ja. Onderwerpen zoals planning, motivatie, concentratie en emotieregulatie komen uitgebreid aan bod.

Is ADHD anders bij meisjes dan bij jongens?

Ja. ADHD uit zich bij meisjes vaak minder zichtbaar. Daardoor wordt het regelmatig later herkend.

Kunnen ook ouders betrokken worden?

Dat is mogelijk. In overleg kan een ouderavond of informatiebijeenkomst worden verzorgd.